Είναι γνωστό ότι η κατανόηση του μαθήματος της  Χημείας παρουσιάζει σε αρκετές περιπτώσεις δυσκολίες και ιδιαιτερότητες. Ως η σοβαρότερη αιτία για αυτό μπορεί να θεωρηθεί το γεγονός ότι αρκετές έννοιες της Χημείας κινούνται στην περιοχή του μικρόκοσμου και άρα απαιτούν αυξημένη φαντασία από τον μέσο αναγνώστη-μαθητή για να γίνουν κατανοητές.  

Τα σχολικά βιβλία και τα βοηθήματα αποτελούν βασικά την πρώτη επαφή των μαθητών με τους όρους και το λεξιλόγιο της Χημείας. Μελέτες σχετικές με τους παράγοντες που συμβάλλουν στην κατανόησή τους έχουν κατά καιρούς δημοσιευθεί όπως για παράδειγμα η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελέτη των Ε. Παραλίκα και Α. Χ. Κουλουμπαρίτση «Σχολικά Βιβλία Χημείας Λυκείου: Παράγοντες που συμβάλλουν στην κατανόησή τους» που δημοσιεύθηκε το 2004 στην Επιθεώρηση Εκπαιδευτικών Θεμάτων.  

Συνοπτικά μπορούμε να αναφέρουμε ότι οι βασικοί παράγοντες που βρέθηκαν ότι συμβάλλουν στην κατανόηση των βιβλίων Χημείας στην παραπάνω έρευνα είναι:  

  • Το λεξιλόγιο που χρησιμοποιείται
  • Η συντακτική δομή του κειμένου
  • Το θεματικό περιεχόμενο
  • Ο τίτλος του κειμένου
  • Η παρουσίαση εικόνων ή σχεδίων
  • Ο τρόπος ανάπτυξης του περιεχομένου

 Σε γενικές γραμμές οι μαθητές της γ΄λυκείου που απήντησαν στο ερωτηματολόγιο της έρευνας θεώρησαν ότι ένα βιβλίο Χημείας γίνεται ποιο κατανοητό όταν:  

  • Το κείμενο του βιβλίου είναι πιο αναλυτικό και επεξηγηματικό (ποσοστό 50% των ερωτηθέντων)
  •  Οι όροι και οι έννοιες των κειμένων επεξηγούνται επαρκώς ώστε να μη παραμένουν ως «άγνωστες» λέξεις.
  •  Το λεξιλόγιο που χρησιμοποιείται είναι οικείο.
  • Γίνεται χρήση παραδειγμάτων απο την καθημερινή ζωή (όπου είναι δυνατό) κατά την παρουσίαση νέων εννοιών στην ανάπτυξη του περιεχομένου (ποσοστό 50% των ερωτηθέντων).
  • Δίνονται ευκαιρείες εφαρμογής της θεωρίας (ποσοστό 45% των ερωτηθέντων)
  • Παρέχονται στρατηγικές επίλυσης ασκήσεων.

Στον επίλογο της συγκεκριμένης μελέτης, βασιζόμενοι στα συμπεράσματα της έρευνας,  δίνουν οι μελετητές προτάσεις που κατά την κρίση τους  βοηθούν στην συγγραφή κατανοητών βιβλίων στην χημεία. Στην ουσία αποδέχονται σε μεγάλο βαθμό τις προτάσεις των μαθητών.  

Όταν έπεσε στην αντίληψή μας η συγκεκριμένη μελέτη βρισκόμασταν ήδη περίπου στην μέση της προσπάθειας για την συγγραφή ενός βιβλίου/βοηθήματος για την γ’ λυκείου.  Η ευχάριστη έκπληξη ήταν ότι αρκετές από τις προτάσεις αυτές είχαν ήδη συμπεριληφθεί και ορισμένες άλλες ήταν εφικτό να προστεθούν.  

Βιβλίο "Γενική Χημεία για την Γ΄Λυκείου Θετ. Κατεύθυνσης" - Συγγραφέας: Κ. Καλαματιανός

  

Το βιβλίο αυτό (έγχρωμη έκδοση) με τίτλο «Γενική Χημεία για την Γ΄Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης» εκδόθηκε τον Αύγουστο του 2010. Απευθύνεται κυρίως στον υποψήφιο για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και έχει καταβληθεί προσπάθεια ώστε:  

 Να παρουσιασθεί όσο το δυνατόν με απλούστερο τρόπο και ποιο αναλυτικά  η θεωρία της χημείας της Γ’ λυκείου. Στόχος είναι να μπορούν να προσεγγίσουν νοηματικά την ύλη με μεγαλύτερη ευκολία οι αναγνώστες.   

  • Να δοθεί μεγάλος αριθμός λυμένων ασκήσεων (περιέχονται περίπου 400 λυμένες ασκήσεις) καθώς βοηθούν στην εμπέδωση της ύλης
  • Να παρέχονται στρατηγικές επίλυσης των ασκήσεων (μεθοδολογία ασκήσεων) καθώς το 20% των μαθητών της Γ’ λυκείου εκφράζει αυτή την ανάγκη στην παραπάνω έρευνα-μελέτη
  • Να δοθούν αρκετά παραδείγματα (ιδιαίτερα από την καθημερινή ζωή) καθώς η σύνδεση της χημείας με την καθημερινή ζωή την καθιστά ποιο κατανοητή και ελκυστική για τους μαθητές-σπουδαστές (δες την σχετική μελέτη των  Παραλίκα και Κουλουμπαρίτση, Επιθ. Εκπαιδ. Θεμάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2004)
  • Να παρουσιασθεί ή ύλη στην αρχή κάθε ενότητας με σύντομο και παραστατικό τρόπο σε μορφή διαγραμμάτων ροής. Στόχος είναι να μπορεί ο αναγνώστης να συνδυάσει στοιχεία που περιέχει το κείμενο που ακολουθεί με όσα ο ίδιος γνωρίζει για το θέμα που διαβάζει
  • Να παρέχονται αρκετές εικόνες ή σχήματα/σχέδια. Η παρουσίαση της εικόνας ενεργεί ως γνωστικό σχήμα-πλαίσιο που βοηθά την κατανόηση, σύνδεση και αναπαράσταση των εννοιών που υπάρχουν στο κείμενο (δες την σχετική μελέτη των  Παραλίκα και Κουλουμπαρίτση, Επιθ. Εκπαιδ. Θεμάτων, Παιδαγωγικό Ινστιτούτο, 2004).

 Ελπίζοντας ότι τα παραπάνω έχουν επιτευχθεί προσδοκία είναι να αποτελέσει το βιβλίο αυτό ένα πολύτιμο βοήθημα για την κατανοήση της ύλης του μαθήματος της χημείας και την επιτυχία στις πανελλαδικές εξετάσεις.  

Λεπτομερής περιγραφή του βιβλίου «Γενική Χημεία για την Γ΄Λυκείου Θετικής Κατεύθυνσης» καθώς και αποσπάσματά του δίνονται στον ιστότοπο:   https://sites.google.com/site/kalamatianosbooks/  

Advertisements